|
|
Din Ve Tanrilar Mumyalama : Krallar vadisi ile Deir El-Bahri arasında gizli bir dehlizde bulunan ve mezar soyguncularının elinden kurtarılarak 14 Temmuz 1881'de Luksor'dan gemiye bindirilen 40 firavun mumyasını taşıyan gemi,Kahire'ye doğru ilerlemekteydi.Nil kıyısındaki köylüler,3500 yıl önceleri ülkelerini Tanrısal güçlerle yöneten bu insanların hala varolan bedenlerine saygı duymuşlar,ilahiler okuyan kadınlar göğüslerini kumlarla ovalayıp,başlarına toprak atmışlar,erkeklerde havaya silah sıkmışlardı.
Mumyalama işlemi ölüyü öbür dünyadaki yaşamına hazırlamak için yapılan bir dizi törenden sadece başlangıç olanıdır.Bu işlem insanların yanı sıra boğa,timsah,kedi gibi hayvanlar içinde yapılmaktaydı.Arapça ve Farsça'da "Mumiya" doğada bulunan katran ve bunun karışımlarına denilir,ilaç oalrak da kullanılırdı.Gerçekte ölünün bedenini konserve edercesine korumak için yapılan "Tahnit" işleminde katranın kullanılması,onu mumya ile eş anlamlı yapmıştır.
Mumyalama işlevi şöyle gerçekleştirilirdi: Önce ölü yıkanir. Burnundan sokulan aletlerle beyin boşaltılır. Göz ve ağız boşukları,yağlı keten tamponlarla doldurulup göz kapakları kapatılırdı. Rahip habeş denilen keskin bir opsidyenle vücüdun sol tarafını açarak,içindekileri tamamen boşaltır ve bunları "Kanopik" denilen çömlek ve vazoların içine koyardı.Boşalan karın kısmı ve kadınların göğüs içleri,hurma şarabı ve kokulu bitkilerle temizlendikten sonra, reçine, tarçın,soğan ve kokulu mir ile karıştırılmış ağaç talaşı,yerleştirilirdi. Acılan yerler dikildikten sonra Mısırlılar'ın "Net-jeryt" denilen ve kahire yakınlarındaki bir vadide bulunan "Natron" tozu sodyum karbonat ve ya Sodyum Klorit (tuz) ile karıştırılan madde içinde 40 ve ya 70 gün(soylular için 272gün) bekletilirdi.Böylece vücuttaki nem absorbe edilir,organik yapı antiseptik korumaya alınırdı.Bir çeşit insan salamurası olan bu işlemin sonunda eller göğüste veya karın üzerinde birleştirilerek vücüt yatar durumuna getirilir ve kurutulurdu.
Tören soylular için sabahın erken saatlerinde başlar.Gri mavi yas elbiseleri giyinmiş,yüzlerini boya ve tozlarla kirletmiş "kites" denilen kiralık yas tutucu kadınlar ilahiler söylerlerdi.Kurban edilecek hayvanları taşıyan "Saptis" denilen hizmetkarlar bulunurdu.Ardından geleneksel keten robu üzerine panter ve leopar postu sarmış "Sem" denilen rahip,diğer "Ka" rahipleri ve ölü ailesinin yakınları olmak üzere hep birlikte Nil'in karşı kıyısındaki kaya mezarlarına gitmek üzere gemiye binerlerdi.Tüm ölü eşyaları ve adaklar mezara bırakılır,bölmeler ve giriş örülür,mühürlenir ve mezar girişi belli olmıycak bir şekilde kapatılırdı.Kral ve soylu mezarlarına bırakılan sunaklar için 114 bölümden oluşan törenler yapılmaktaydı.
Nil'in Dişi Timsahları
Bu timsah Nili mubarekin ejderhasidir" diye soze baslayan ve Nil de gordugu timsahlarin cesitli ozelliklerini anlatan Evliya Celebi;NiL'de yuzen ve ya su icen,insanlari ve hayvanlari nasil parcalayip yedigini,insanlarinda onu oldurerek derilerini kapilarina astiklarini ve timsah oldurmeyen erkege kiz verilmedigi sozeder.Ardindan timsah ile "cima eyleme(ciftlesme)nin ayip olmadigini,aksine erkekliginin bir geregi oldugunu,bu iliskiye girerek zuhrevi hastaliklardan korunduklarini ve timsahin cok guzel kokusunun erkegi etkiledigini yasayanlardan naklederek,kendine ozgu bir hos bir uslupla anlatir. "Ve Timsah ile cenk etmeyen feta degildir,anlarin mabeynlerinden baska mubahaseleri var,Timsah katil idene ve fil oldurene Kiz verirler,zira timsah oldiyarda ejderdir" (E.Celebi Seyahatnamesi)
Harpocrates
(Hor-pa-kraat: Golden Dawn, Hoor-par-kraat):
Heqet: Kurbağa başlı
başlangıçta var olan tanrıçalardan, Hermopolis’teki 8 tanrıdan biri olarak
inanılır ve Antinoe’deki Khunum’un partneri olarak görülür.
Heru-ra-ha:
Crowley’in Mısır benzeri mitolojisinin karma bir tanrısı; Ra-Hoor-Khuit ve
Hoor-par-kraat’ın bir karması İsmi Mısır diline çevrildi, tahminen “Horus
ve Ra’ya şükredin” anlamına geliyor. Tabi, bu da başka bir yozlaştırma. İsİs: Sanat Tanrıcası...Osiris in karısı ve kıs kardesi...Horus un annesi,a$k tanrıcası ve i$tar,A$era,Asherah,AsTarte ,sibel,Afrodit,ve Venus un kar$ıtı idi.Büyük bir anne ve zevce olarak,bütün disi ilahların en popüleri oldu..
Amen-Ra
Anubis (Anpu; Golden Dawn,
Ano-Oobist):Nepthys’in oğlu; bazı inanışa göre babası Sethi, bazısına
göreyse Osiris’ti (hatta bazı inanışa göre ise annesi İsis’ti). Anubis
çakal olarak resmedilmiştir veya çakal başlı tanrı denmiştir. Çakal Tanrı.
Thoth (Tahuti)ToT: Bilgeliğin tanrısı, Maat’la beraber zamanın başında kendi kendine yaratılmıştı veya Ra tarafından yaratılmıştı. Hermopolis’te Thoth’dan sekiz tane çocuk oluşturmuştu, en önemlisi “gizli olan Amen’di. Amen Teb’de Evrenin Lordu olarak takip edilirdi. Thoth isminin Mısır dilinde orijinali Thuti’dir ve Yunanca versiyonu Thoth’dur. Thoth ibis kuşu başıyla resmedilmiştir ve elinde bir dolmakalem ve herşeyi kaydettiği parşomenler vardır. Tanrıları içeren neydeyse tüm temel görüntülerde Thoth görevli olarak görünürdü, ama özellikle ölülerin hükmünde görülüyor. Tanrılar’ın habercisi (ulağı) olmuş ve Yunanlılar’ın Hermes’iyle eş tutulmuştur.Osirian mitlerine göre Thoth Osiris’in veziri olmuştur (Şef tavsiyecisi ve papazı). O sa Khons gibi ay tanrısıdır ve zamanın, büyünün ve yazının tanrısıdır. Hiyeroglifleri icat edenin Thoth olduğu düşünülür Tavaret: Hamile kadınlara goz kulak olan olan suaygırı tanrısı..
BeS: Tanrıların cüce soytarısı..
Afrikalı veya sematik kökenli tanrı, Mısır’a 12. Silale döneminde
gelmiştir. Sakallı, vahşi görünümlü komik bir cüce olarak ve yuvarlak bir
yüzle resmedilmiştir (Mısır’ın sanatsal geleneklerinden farklı). Müzik,
iyi yemek ve rahatlamak gibi aile zevklerinin tanrısı olarak sayılır.
Ayrıca çocukların eğlendiğicisi ve koruyucusudur. Imhotep (Imouthis): Imhotep mimar, katip ve 3. Sülalenin Firavun Zoser döneminin büyük(baş) veziriydi. Sakkara ‘daki basamaklı piramidi tasarlayıp inşa eden Imhotep’ti. Imhotep Ptah’ın oğlu ve hekimlik tanrısıydı, aynı zamanda katiplerin başıydı (Thoth ile beraber). Yunanlılar onun Asklepios olduğunu düşünürler.
Khepri (Keper): Eski
Heliopolitan büyük şehir bilimine göre yaratıcı tanrı ve Atum ve Ra ile
karışmıştır. Mısırca kökeninde “Kheper” birkaç anlama gelir, bazısına göre
en çok dikkat çeken “yaratmak” veya “dönüştürmek” fiilidir, ayrıca “bok
böceği” sözcüğüne denk gelir. Bok böceği, güneşin sembolü sayılırdı.
Dışkısının çevresine yumurtalarını bırakırdı ve bok böceği güneş tanrısı
sembılü sayılırdı. Bok böceği güneşi gökyüzüne doğru iterdi.
Sothis: Yıldız Sirius
için feminen bir MısırLı ismi, İsis’le birbirine geçmiştir. (Orion olan
Sahu-Osiris’in partneriydi). Hator’la da ilişkilidir.
Tefnut : Nem ve
bulutların tanrıçasıdır. Ra’nın kızı, Shu’nun kardeşi ve karısıdır. Geb ve
Nut’un annesidir. Kutsal hayvanı olan dişi aslanın başıyla resmedilmiştir.
“Tefnut” adı teftef kökünden gelmektedir. Anlamı “serpiştirmek,
nemlendirmek” ve nu kökü “sular, gökyüzü” anlamına gelmektedir.
Serapis: Ptolemi dönemini tanrısı, Yunanlılar tarafndan Osiris ve Apis’ten düzenlenmiş (tasarlanmış). Tahminen İsis’in arkadaşı (partneri), öbürdünya (ölümdensonraki yaşam) ve verimliliğin tanrısıydı. Ayrıca fizikçiydi ve endişeli, üzüntülü inananların yardımcısıydı. Hiçbir zaman çok fazla önem vermedi. Onun kültünün merkezi Alexandria’dır (İskenderiye).
Osiris: Ölülerin tanrısı, ölümsüz yaşam için diriliş
tanrısı, kuralkoyucu, koruyucu, ölülerin yargıcı ve ölünün prototipi
olmuştur (Ölü tarihte “Osiris” olarak görülürdü). Lahidinin bulunduğu yer,
Abidos’ta kültünün oluştuğu yerdir.
Pharoah (defied kings):En
eski zamanlardan beri Mısır’da firavunlar tanrılar gibi tapılmışlardır:
Ra’nın oğlu, Horus’un oğlu, Amen’in oğlu... Bu dönemde ve şehre bağlı
olarak isimlendirilmiştir. Firavunlara dualar ve adaklar adanması çok
nadirdi. Firavunun gerçek kültünü destekleyecek kanıt çok az veya yoktur.
Firavunlar tanrı babaları tarafından seçilmiş ve onlara benzetilmişlerdir.
Ptah:Memphis’te
tapılıyordu (M.Ö.3100). Ptah evrenin yaratıcısı olarak görülmüş. Öbür
dünyada erkeklerin ruhlarının yerleşeceği vücutları şekillendirir. Başka
mitlere göre Thoth’un emrine çalışıyordu ve Thoth’un açıklamalarına uygun
olarak cennetleri ve dünyayı yaratmaktı. Ptah sakallı takke giymiş, mumya
gibi sarmalanmış, elleri ambalajdan çıkmış, elinde asa, Ankh ve Djed
(denge, istikrar, sağlamlık işareti) tutuyor. Çoğunlukla Seker ve
Osiris’le birlikte tapılırdı, Ptah-seker-ausar adı altında
tapılırdı.Sekhmet’in kocası ve Nefertum’un babası (sonra da Imhıtep’in
babası) olduğu söylenir.
Qebsenuef (Kabexnuf,
Qebseneuef)
Min (Menu, Amsu):
Elinde yıldırım taşıyan Amen’ın bir formu olarak resmedilmiştir (Mısır
sanatında yıldırım olarak belirtilmeye çalışılmış) ve ereksiyon halindeki
penisiyle resmedilmiştir. Tam adı Menu-kamuf-f (Min, Annesinin
Boğası). Erkekliğin (güç ve iktidar) tanrısı olarak tapıldı, Ona marul
(lahana) hediye edilmiştir(sunulmuştur) ve sonra erkekliği elde etme
umuduyla bunlar yenmiştir. Kadınlığın (feminenliğin) ve aşkın tanrıçası
Qetesh’in kocasıdır.
Month (Mentu, Men Thu):Amen
kültünün doğmasından önce Teb’in baş tanrısıydı. Şahin başlı adam olarak
gösterilir ve Horus’la birleşmiştir. Aslında savaş tanrısıdır.
Mut (Golden Dawn,
Auramooth):Teb geleneklerinde Amen’in karısı, Mısır dilinde mut
“anne” ve ay tanrısı Khons’un annesidir.
Nefertum
Neith (Net; Golden Dawn,
Thoum-aesh-neith):Eski bir savaş tanrıçası, Delta’da tapıldı. Bilgelik
tanrıçası olarak saygı gösterildi, Yunan mitine göre Athena olarak
gösterilmiş daha sonraki inanışlara göre İsis, Nephthys, Selket’in kız
kardeşiydi ve ölülerin midesinin tanrısı Duamutef’in koruyucusuydu. Timsah
tanrı Sobek’in annesiydi.
Nekhbet
Nephthys (Nebt-het):Geb
ve Nut’un en genç çocuğu, Set’in kardeşi ve karısıdır ve İsis ve Osiris’in
kardeşidir. Anubis’in annesidir (Set veya Osiris’in oğlu). Set Osiris’i
öldürdüğünde onu terketmişti ve İsis’e Horus’un bakımında ve Osiris’in
dirilişinde yardımcı olmuştu. Kardeşiyle birlik olmuş ve ölülerin özel
koruyucu tanrıçası olarak düşünülmüş ve ciğerlerin koruyucusu olan
Hapi’nin gardiyanı olmuştur.
Nut (Nuit)
Nut’un Hadit’le olan
ilişkisi Crowley’in bir buluşudur. Bu Ejiptolojide bir temele bağlı
değildir. Hadit genelde Nut’un altında resmedilmiş- birisi Nut’un bir
resim üst karesinin oluşturduğunu buluyor ve kanatlı disk Hadit sessizce
aşağıdan uçuyor. Bu sanatsal bir gelenek ve iki Mısır mitinin arasında
evlilik yoktu.
Sati:
Seker:Işığın
tanrıçası yeraltından başlayan öbür dünyaya giden ölülerin ruhlarının
koruyucusudur. Seker Ptah’ın bir formu veya Ptah-seker veya
Ptah-seker-ausar’ın bileşik tanrılarının bir parçası olarak Memphis’te
tapılırdı. Seker genelde şahin kafasıyla ve Ptah’ınkine benzer bir
şekilde mumyalanmış olarak resmedilmiştir.
|
|||
|
Tanrilar
Horus of Behedet (Hadit): Horus’un dört oğlu: Osiris’in vücudunun parcalarının koruyucularıdır ve bundan sonra ölülerin vücutlarının koruyucuları olmuşlardır. Amset, Hapi, Duamutef ve Qebsenuef. Sırasıyla tanrıçalar İsis. Nephthys, Neith ve Selket tarafından korunurlardı. Amset (İmsety, Mestha; Golden Dawn, Amseth): Horus’un dört oğlundan biridir. Ölülerin karaciğerinin koruyucusudur ve Tanrıça İsis tarafında korunur.
Hapi:
|