
Heykel 14.yy da
Memluklar tarafindan top bataryalarinin talim hedefi olarak
kullandildigi icin ustunde kalici zararlar olusmustur.
Gunumuzde hala nasil restore edilecegi oldukca buyuk bir
tartisma konusu.Sfenks yagmurlar,kum ve daha bir cok dogasal
nedenlerden dolayi oldukca yipranmis durumda.Buyuk Gize
sfenksinin M.O 2520`de Keops`un oglu Kefren`in mimarlari
tarafindan onun adina yapilan bir mezar kompleksi amaciyla
yontulmus.Dunyanin tanrisi olan firavun`un en guclu
hayvanlardan biri olan aslan ile birlestirilmesi firavun`un
gucunu simgeliyordu.Heykelin Gunes Kultu ile olan ilgiside
kusku goturmez bir gercek cunku sfenks gunesin simgesi olan
HoRuSla ozdeslestirilmis. 54m uzunlugunda 20m yuksekliginde,
bati-dogu yonunde uzanan buyuk sfenks,Nil nehri`ne bakiyorve
nehir yoluyla gelenleri karsiliyordu.Zamanla Mısır,Yunanistan
ve Suriye`de de baska sfenskler ortaya cikmistir.Bugun
uzmanlar sfenksleri uc tip halinde siniflandiriyor;Gize`deki
gibi yere cokmus olanlar,oturanlar ve hareket halinde
gosterilenler..Oturanlara Buyuk iskenderin luksor tapinaginda
bulunan sfenks i ornek gosterilebilir. SFenKS terimi
Yunancadaki 'SPHİNGHEİN'den geliyor ve bogmak anlamini
tasiyor.Bu da Thebai Mitindeki sfenksin bilmecelerine dogru
yanit veremeyenleri oldurmesinden kaynaklaniyor.

Bilmece ise : Hangi
yaratik sabah 4,oglen 2 ,aksam 3 ayak ustunde yurur ve
bacaklari ne kadar coksa o kadar zayiftir?Cevap ise insan
dir.Cevabi bilen olursa Sfenks de kendini oldurucektir ve
Oidipus bilmeceyi biliyor.Baska bir efsanneye gore ise Oidipus
tarafindan olduruluyor.
Mısır a gelince
Sfenks Mısırca 'SEZP-ANHE' (Yasayan goruntu) demek. Ama Mısır
ve Yunan sfenksleri arasinda bir baglanti kurulmuyor nedeni
ise Mısır sfensk inin erkek( firavun erkek oldugu icin sfenks
de onun bir goruntusu temsili)Yunan sfenks inin ise mitolojik
bir hayvan ve disi olusu.Ancak her 2 side olu kultune
baglidir.
Restorasyonlar
M.S 2000 :Sag arka
bacak onarildi ve kumlardan temizlendi.
Yunan-Roma
doneminde kumun gelisini onlemek amaciyla barikatlar kuruldu.
1798 `de Napolyon
tarafindan temizlik calismalari yapildi.
1978`de Bir isci
tarafindan dev heykelin altinda bir galeri kesfedildi.Bu su
erozyonun ilk kaniti oldu.
1979`da kuzey
kanadi restore edildi.
1981 `de
bacaklardan taslar dustu ve onarim 1987`ye kadar dek surdu.
1989`da yeniden
saglamlastirildi.
1990`da Getty
Vakfinin calismalari baslatildi.Bu da Unesco ve Eski Mısır
orgutu tarafindan yonetildi